Brandpunt groen

 

Ken je dat, dat mensen ineens zo geïrriteerd reageren?  Ik trek me dan terug : oei, ik stoor.

Nu blijkt al sinds de jaren 70 bekend te zijn dat irritatie hét kenmerk is van mensen die zich op dat moment slecht kunnen concentreren. Ze kunnen hun aandacht niet richten.

Irritatie blijkt een heel andere emotie te zijn dan angst of ongerustheid. Mensen die ongerust zijn trekken naar elkaar toe, ze vormen een groep. Mensen die geïrriteerd zijn worden een beetje asociaal. Ze trekken zich juist terug uit groepen.

Laat me!

Als we vol zitten, het allemaal boven ons hoofd groeit en we niet meer zien hoe het verder moet? Dan raken we geïrriteerd met de mensen om ons heen. Als we geïrriteerd zijn, willen we niet samen, en willen niemand helpen. We willen rust!

Hoe zit dat met de oorzaak van irritatie, de gerichte aandacht?

Gerichte aandacht kun je zien als een opblaaskussen met een gaat erin, hij loopt steeds maar weer leeg en moet dan worden bijgevuld. Gerichte aandacht is kwetsbaar maar wel oh zo belangrijk om verder te komen.

Voorbeeld uit de praktijk (van iemand die ik heel goed ken)

Stel je voor een vrouw moet een besluit nemen over deelname aan een cursus naast haar werk.

Vanuit de kennis die ze al heeft zegt ze: handig, dat past bij wat er al is. “Ik heb al eerder keuzes gemaakt voor aanvullende cursussen, dus ik weet welk instituut en welke module bij me  past’.“ ze klikt direct een paar keer en bingo: ze is voor een half jaar lang elke dinsdag avond onder de pannen.

Maar,  –  ze maakte deze beslissingen zonder echt geconcentreerd na te denken, eigenlijk nam ze de besluiten op routine en impulsief.

Dat beseft ze als ze zichzelf in een cursus terug vindt, die weinig toevoegt aan wat ze al wist, ze verveelt zich, het is tijdverspilling.

Had ze maar beter nagedacht! Had  zo’n besluit maar aandachtig genomen en geconcentreerd! Dan zat ze nu op juist die andere leergang, die wel barstensvol nieuwe informatie zat, en ook nog eens goed zou zijn voor je carrière.

Aldus sprak de vrouw (ik ken haar persoonlijk) die zich in had geschreven voor een dure cursus en na les 1 niet meer terugkeerde.

Dus die gerichte aandacht is wel iets om in de gaten te houden!

En we hoeven niet boos en teleurgesteld te zijn als we haar niet altijd stand a pede ter beschikking hebben. Dat is bij niemand zo. Het is een motoriek die getraind wil worden en gestimuleerd. Hoe dat precies gaat ben ik nog aan het uitzoeken. Een ding is zeker: natuurbeleving speelt daar een rol bij!

Gerichte aandacht

Zoetermeer, 12 januari 2017. We zijn op de Groen doet goed trekkersbijeenkomst van het IVN op een kinderboerderij achter een stel hoge woonflats. “Het is onze ‘unique selling point’”, argumenteer ik. Dat moeten we op de voorgrond schuiven, daar kunnen we ons programma mee op de agenda houden.” Ons clubje weet inderdaad dat een beetje natuur grote invloed heeft op leervermogen en gezondheid. Dat is wat de beleving van natuur en platteland buiten te stad zo waardevol en onmisbaar maakt. In 2015 heeft wetenschapsjournalist Mark Mieras een literatuuronderzoek gegaan naar de invloed van natuur op de hersenen.

Elke politicus die vindt dat ons programma een hobby voor in je vrije is, – en laat ik je vertellen, die zijn er -, kun je daarmee weerleggen. Ook de bekende suggestie dat een potje voetbal in het park of een beetje rommelen in de lokale wijktuin hetzelfde effect heeft is niet aan de orde. Het probleem met onze ‘unique selling point’ is dat er te weinig mensen vanaf weten.

Back to basics

Als voorvrouw van De Stad Uit, de Rotterdamse tak van Groen doet goed, is ‘een beetje natuur, grote invloed, een brochure waar ik citaten uithaal om in fonds en subsidieaanvragen te gebruiken. Laatst zat ik dus op de bank en ergerde aan mezelf: hoe kun je nou over je unique selling point’ praten en zelf alleen maar de krenten pikken uit de pap die een ander al voor je heeft ingekookt?

Terstond nam ik me voor om het literatuuronderzoek van Mark Mieras te herhalen.

Tientallen tijdschriftartikelen en een bestellijst met spannende boeken verder blijkt dit ambitieus. Wetenschappelijke artikelen zijn niet voor niets wetenschappelijk. Maar wat is het boeiend! Soms zelf zo interessant dat ik op het puntje van mijn stoel zit, en iemand opbel om erover te vertellen. Dat is nu de reden waarom ik heb de meest fascinerende stukjes kennis die ik tegen kom ook met jullie ga delen. Want misschien zie je dan ik ineens een extra laag die daarvoor ontbrak aan de wereld om je heen.

Literatuur

Fascinerend is dat  de bouwstenen kennis, keuze en actie  al sinds de 19 de eeuw bekend zijn, de psycholoog William James  (1842-1903)  schreef hierover.

De irritatie  door ongerichte aandacht is  beschreven door  Sherrod & Downs in  het artikel ‘Environmental Determinant of Altruism, Stimulus Overload, Percieved Control and Helping.

De verbinding tussen deze twee aspecten is gemaakt door Stephen Kaplan in 1995, in The restorative benefits of nature: towards  an Integrative Framework.

En, last but not least, de  paper van Mark Mieras als bijlage

Advertisements