Kunst en groen

Honderden mensen zetten zich in voor stadslandbouw, wijktuinen en groen spelen. Voor een leefbare stad, voor voedsel voor gezondheid en gezelligheid. Ze bouwen daardoor aan een gevoel van verbondenheid met hun stad. Het zichtbare resultaat is vaak niet meer dan rijen bietjes, een modderig plasje en wat stokken in de grond. Is het een wonder dat het geen duizenden mensen die aan deze beweging mee doen? Mijmerend voor een nattig groen landje denk je dan: ‘waar moet dit heen? Het is zo weerloos. Zo afhankelijk van de begeestering van een paar doeners.’

In mijn lezingen en workshops zeg is: het geeft niet als tuinen tijdelijk zijn, dat is juist de kracht. Ondertussen zoek ik ook naar manieren waarop je bijzondere groene hospots in de stad sterker kunt maken. “We hebben meer mensen nodig voor continuïteit”, hoor je vaak. Meer mensen die zich in willen zetten voor communicatie of administratie, die voor geld en middelen zorgen en voor levendigheid en actie.

Hoe zorg je voor aanloop, voor bezoekers en een buzz? Met een rij bieten haal je de krant niet, hoe lekker ze ook zijn. Je moet inhoud hebben, iets met een andere impact dan bietjes of een boom. De vraag is hoe geef je een betekenis aan groen waardoor het zichzelf overstijgt? Zodat een boom niet alleen een stam is en een kroon maar een verhaal heeft dat je wilt weten, waar je een relatie mee aan wilt gaan. Als kunsthistorica zie ik het antwoord in musealisering. Dat betekent dat je een verhaal toevoegt en het op een sokkel plaatst.

De highline in New York is op zich een doodgewoon parkje. Maar iedere groenliefhebber op de wereld droomt van een bezoek. Omdat het een parkje is op een oud spoorviaduct! De Highline is het verhaal van dromen en een onmogelijke strijd, het gaat over volharden en uiteindelijk over triomf. Het is het oudste verhaal ter wereld  maar dan in het groen en op een oud spoor. Niet ieder groen pareltje wil in de nationale reisgids. Maar enkelen misschien wel? Daar heb je kunstenaars bij nodig en architecten.

Een voorbeeld voor hoe je dat doet is de Voedseltuin met de Van Lieshout sculpturen. Sindskort staan namelijk monumentale beelden van atelier Van Lieshout bij de buren: tussen de kolen en kroppen sla op de Voedseltuin aan de Keileweg. Dat is nu nog een tip voor insiders, maar van zo’n kracht en betekenis dat het niet lang geheim zal blijven. Voor de tuin betekent het dat de kans op overleven oneindig groter is met de extra dimensie.

Je bent het  Arboretum niet en kunt je er niet op rekenen dat bezoekers voor het mooie houtsnipperpad komen.  Voor kunst komen ze wel. Land-art ligt meestal op lastig bereikbare plekken en waar toch komen er al sinds de jaren zestig bezoekers op afkomen. In de schil eromheen is er werk, geld en middelen. Waar het om draait is het narratieve: geef een verhaal aan je plek en voeg er daarmee betekenis aan toe. Groen gaat een relatie aan met voorwerpen en er ontstaat iets wat volstrekt nieuw en verrassend is!

Dat kan op verschillende manieren gebeuren: hier zijn drie voorbeelden van kunstenaars die met spiegels in het bos werken.

Clear Cut by Joakim Kaminsky and Maria Poll

Afbeelding

Toegankelijk en met een knipoog zoals Rob Mulholland, conceptueel zoals in de bomenkunst van “Clear Cut” by Joakim Kaminsky and Maria Poll of indringend betekenisvol zoals het werk van Patricia Pisani in Berlijn (klik voor meer informatie op de afbeeldingen) . Ze heeft een monument ter herinnering aan een fusillade gemaakt door honderdzestien verkeersspiegels in een bos in Berlijn te hangen.

Wat je er ook van mag vinden, er ontstaat een ander besef van het groen door er kunstwerken aan toe te voegen. Je ziet het op een nieuwe manier; het is niet zomaar de zoveelste boom, nee het is die ene heel bijzondere boom die je ziet.

Kan dat niet zonder kunst? Ik heb 1 voorbeeld hoe je ook zonder kunstwerken betekenis aan groene plekken kunt geven. In Nederland betekent natuurbegraven iets zonder kist met een boom op je lijk. Een alternatief voor natuurbegraven zie je in het Friedwald. Hier selecteren nabestaanden een bestaande mooie boom en begraven alleen de as bij een van de wortels. Hierdoor bouwen bezoekers een diepe binding met het bos op.

Baumwurzel; Foto: FriedWald/Nils Hendrik Müller

De inspirerende voorbeelden zijn er: wat er nu moet gebeuren is dat partners in de stad wakker worden en kansen gaan zien. We willen een stad waar mensen een diepe betekenisvolle binding mee hebben. Laten we die dan ook in het groen realiseren!

Advertenties